18 Қыркүйек 2026
Қазақстан ISO-ға цифрлық дәуірдегі стандарттарды дамыту жөніндегі өз көзқарасын ұсынды. Стандарттар машинамен оқылатын форматқа көшіріліп, өндірістік және ақпараттық жүйелерге интеграциялануы, сондай-ақ жасанды интеллект технологияларында қауіпсіз қолданылуы тиіс.
Бұл мәселелер 17 қыркүйекте ISO мен ҚР СИМ ТРМК «ҚазСтандарт» РМК арасындағы стратегиялық онлайн-диалог барысында талқыланды. Халықаралық ұйым атынан кездесуге ISO Бас хатшысы Серхио Мухика және ISO стратегия жөніндегі директоры Карин Райли-Такос қатысты.
Диалог ISO бизнес-моделін талдау аясында өтті. Халықаралық ұйым цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект дамыған жағдайда стандарттарды әзірлеу, тарату және қолдану үдерістерінің қалай өзгеріп жатқанын зерттеуде.
Стандарттардың қолжетімділігіне, авторлық құқықты қорғауға және жүйенің қаржылық тұрақтылығына ерекше назар аударылуда. ISO сондай-ақ нарық көлемі, қаржыландыру моделі және цифрлық даму деңгейі тұрғысынан ұлттық стандарттау органдары арасындағы айырмашылықтарды ескеруді көздейді.
«ҚазСтандарт» РМК бас директоры Мәлік Сәулебай стандарттау саласындағы коммерциялық қызмет, ең алдымен, бүкіл жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталуы тиіс екенін атап өтті.
— Біз үшін коммерциялық құрамдас бөлік стандарттау жүйесінің дербес мақсаты емес, оның тұрақтылығын қамтамасыз ету және қызметтерді дамыту құралы болып саналады, — деді кәсіпорын басшысы.
Оның айтуынша, Қазақстан стандарттар мен оларға қатысты сервистерді ұсынудың цифрлық тәсілдерін кезең-кезеңімен дамытуды жоспарлап отыр. Басты басымдық құжаттарды өткізу көлемін ұлғайтуға емес, олардың өнеркәсіп, мемлекеттік органдар, ғылыми ұйымдар мен бизнес үшін практикалық құндылығын арттыруға беріледі.
Жазылым сервистері, оқыту, стандарттар қоры бойынша зияткерлік іздеу және нақты өнімге немесе қызметке қолданылатын талаптарды автоматты түрде анықтау перспективалы бағыттар ретінде аталды. Сонымен қатар стандарттарды кәсіпорындардың цифрлық үдерістеріне тікелей интеграциялау мүмкіндігі қарастырылуда.
Негізгі бағыттардың бірі машинамен оқылатын және машинамен орындалатын стандарттарға көшу болмақ. Мұндай құжаттарды талаптарды қолмен енгізбей-ақ инженерлік, өндірістік және ақпараттық жүйелерде пайдалануға болады.
Жасанды интеллект стандарттар арасындағы өзара байланысты анықтауға, қажетті құжаттарды жылдам іріктеуге және ауқымды ақпаратпен жұмыс істеуді жеңілдетуге де көмектесе алады. Бұл ретте жасанды интеллектіні қолдану деректердің дұрыстығын тексеру, олардың дереккөзін қадағалау және зияткерлік меншікті қорғау тетіктерімен қатар жүруі тиіс.
— Болашақтың стандарты адам оқитын құжат қана емес, инженерлік, өндірістік және ақпараттық жүйелерге қауіпсіз интеграцияланатын талаптардың құрылымдалған цифрлық көзі болуы тиіс, — деді Мәлік Сәулебай.
Жаңа мүмкіндіктермен қатар цифрландыру белгілі бір тәуекелдер де туғызады. Олардың қатарында құжаттарды рұқсатсыз тарату, еркін қолжетімділікке қатысты сұраныстың артуы және қорғалған контентті жасанды интеллект жүйелерінің пайдалануына байланысты бірыңғай қағидалардың болмауы бар.
Қазақстан ISO-ға өзара үйлесімді технологияларды дамытуды, жасанды интеллектіні қолданудың бірыңғай тәсілдерін әзірлеуді және стандарттарды жасанды интеллект жүйелерінің пайдалану қағидаларын айқындауды ұсынды.