14 Қазан 2026
14 қазанда Дүниежүзілік стандарттар күніне орай Астанада ұлттық стандарттау жүйесін дамыту мәселелеріне арналған дөңгелек үстел өтті. Жиында отандық өндірушілерді қолдау, жаңа технологияларды енгізу және экспортты дамыту мәселелері талқыланды.
ҚР Сауда және интеграция министрлігі, Техникалық реттеу және метрология комитеті және «ҚазСтандарт» РМК өкілдері саланың атқарған жұмыстары мен даму жақтарын таныстырды. Талқылауға «Атамекен» ҰКП, бизнес өкілдері және техникалық комитеттердің мүшелері қатысты.
ҚР Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитетінің төрайымы Жанна Есенбекова стандарттаудың рөлі өзгеріп келе жатқанын атап өтті.
— Бүгінде стандарттау дайын өнімге қойылатын талаптар жүйесімен ғана шектелмейді. Ол технологиялық дамудың, өндірісті қолдаудың, инвестиция тартудың және жаңа нарықтарға шығудың құралына айналып келеді. Біз қалыптасқан тәжірибені бекітетін стандарттан технологиялардың дамуына алдын ала жағдай жасайтын стандартқа көшу үстіндеміз, — деді.
Басым бағыттардың бірі – инвестициялық жобаларды бастапқы кезеңдерден бастап сүйемелдеу. Өндірісті дайындау барысында кәсіпорындарға техникалық талаптарды пысықтауға, қажетті стандарттарды таңдауға және сапаны қамтамасыз ету үшін қажетті инфрақұрылымды айқындауға көмектеседі.
Жаңа технологияларды енгізуге арналған стандарттар да әзірленуде. Отандық кәсіпорынның бастамасымен болат құбырларды интерференциялық механикалық жалғау технологиясына арналған ұлттық стандарт дайындалуда. Техникалық негіздемеге сәйкес, MIF технологиясы құбыржол құрылысын 3–5 есе жеделдетуге мүмкіндік беруі мүмкін. Құжат осы технологияны мұнай-газ саласында қолданудың нормативтік негізін қалыптастыруға тиіс.
Мұнай-химия саласында заманауи өндіріс технологияларын ескере отырып, көпқабатты полиэтилен үлдіріне арналған стандарт әзірленуде. Сонымен қатар «ҚазСтандарттың» Alatau City жобасына арналған нормативтік базаны дайындауға қатысу мәселесі талқылануда.
Күнделікті өмірде қолданылатын өнімдер мен қызметтердің сапасы мен қауіпсіздігіне де ерекше назар аударылуда. Бейнебақылау жүйелеріне, температураны бақылай отырып, салқындатылған және мұздатылған жүктерді жеткізуге, электрондық медициналық карталар мен жазбаларға арналған стандарттар қабылданды. Электр қуаттау станцияларына қатысты стандарттар да бекітілді. Олар берілген электр энергиясын дәл есепке алу үшін қажетті салыстырып тексеру және метрологиялық қамтамасыз ету талаптарын белгілейді.
Жасанды интеллект пен ғылыми қызмет салаларындағы нормативтік база да дамып келеді. 2025 жылы Қазақстанда жасанды интеллект саласындағы жеті ұлттық стандарт алғаш рет бекітілді. Олар жүйелер архитектурасын, деректермен жұмыс істеуді, тәуекелдерді басқаруды және құпиялылықты қорғауды қамтиды. Ал 2026 жылы «Ғылыми зерттеулер және өндіріске енгізу» стандарты қабылданды. Ол әзірлемелердің технологиялық дайындық деңгейін бағалауды, ғылыми зерттеулерді цифрландыруды және ғылыми деректермен жұмыс істеу қағидаттарын қарастырады.
Бүгінде нормативтік-техникалық құжаттардың бірыңғай қоры 76 174 құжатты қамтиды, оның ішінде 9 789 ұлттық стандарт бар. Ұлттық стандарттарды қолдану деңгейі 74%-ды құрайды.
Саланы одан әрі дамыту мақсатында стандарттау жөніндегі сарапшы институтын заңнамалық тұрғыдан қалыптастыру ұсынылуда. Бастама мамандардың біліктілігі мен даярлығына бірыңғай талаптар белгілеуді және ұлттық тізілім жүргізуді көздейді. Сондай-ақ техникалық комитеттер арқылы стандарттарды әзірлеуге бизнес өкілдерін, ғылыми ұйымдар мен аккредиттелген зертханаларды белсендірек тарту жоспарлануда.
Іс-шара аясында халықаралық серіктестердің бейнеқұттықтаулары көрсетіліп, марапаттау рәсімі өтті.